Geçmişten Geleceğe Burdur Halk Oyunları – Hasan Akın

Şerif BAYKURT, 1976 yılında basılan ‘Türkiye’de Folklor’ adlı kitabında “Halk dansları ve Türkülerimiz ile ilgili derleme çalışmalarında en büyük canlılık, Atatürk’ün isteği ile 1932 yılında kurulan Halkevlerinde kendini gösterdi. Dağınık bir biçimde yapılan çalışmalar düzenli ve bilinçli bir hal alarak, bütün yurt düzeyine yayıldı ” diyerek objektif bir tespit yapmıştır. Daha sonra Köy Enstitüleri kurularak, kapatılıncaya kadar Halk oyunları ve Müzik zorunlu ders olarak işlenmiştir. Ancak Köy Enstitülerinde işlenen halk oyunları ve müzik dersleri biraz sonra bahsedeceğim derlemecilerin Anadolu’da tespit ettiği müzik ve oyunlardan oluşmakta idi.
Muzaffer SARISÖZEN, 1937 yılında A. Kutsi TECER, Halil Bedi YÖNETKEN, Ulvi Cemal ERKİN ile ilk derleme gezisini gerçekleştirir. 1938 yılında Ankara Devlet Konservatuvarı Folklor Arşivine tayin edilmesi ile 1952 yılına kadar 16 defa yurt genelinde derleme gezisi düzenlemiştir. Bu yurt gezilerinin altıncısında Halil Bedi YÖNETKEN ve Teknisyen Rıza YETİŞEN ile birlikte ilk defa 2 Mayıs 1942 yılında Burdur’a gelerek, Burdur Halkevinde, Tepeli Hasan Çavuş lakaplı Hasan BÜYÜKÇOBAN, Süpürgeci Mehmet Lakaplı Mehmet ŞİRİN ve Rahmi UĞUR’dan müzik ve oyun derlemelerinde bulunmuşlar, Burdur ilçe ve köylerimizde mahalli sanatçılar ile derlemeler yaparak, 97 adet Burdur türkü ve oyun havalarını günümüze aktarmışlardır. (Armağan COŞKUN ELÇİ-Kültür Bakanlığı/1997)
Halk Oyunları açısından dönemin milat noktası olarak kabul edeceğimiz en büyük gelişme, Yapı Kredi Bankası tarafından gerçekleştirilmiştir. 1953 yılında Ahmet Kutsi TECER, Halil Bedi YÖNETKEN ve Şerif BAYKURT tarafından kurulan “Halk Oyunları Yayma ve Yaşatma Tesisi”nin amacı Türkiye’ bütün halk oyunları ile ilgili kültür ürünlerini araştırmak, arşivlemek, halk oyunları ile ilgili malzemeleri derlemek ve bunlar ile ilgili kişilerden kadrolar kurmak, bunları topluma sunup bütün Türkiye’nin tanımasına yardımcı olmaktır. Bu oluşumla 1955 yılından 1969 yılına kadar Halk Oyunları Bayramı düzenleyen Yapı Kredi Bankası, ülkemizin her yöresinden mahalli ekiplerin kurulmasına, oyunların toplanıp, düzenli bir şekilde oynanmasına ve Türkiye’nin her yerinden İstanbul Açık Hava Tiyatrosu’nda sergilenerek tüm ülkeye tanıtım imkanı sunmuştur. Yapı Kredi Bankası’nın bu çalışması 1960 ve 1980 yıllarında Halk Oyunları’nın ülke genelinde sıçrama yapmasına sebep olmuş bu sıçrama ile ülke genelinde Halk oyunları derneklerinin kurulmasında patlama yaşanmıştır.

Özetle, Cumhuriyetin kuruluşundan 1960’lara kadar halk oyunlarının kurumsallaşması ve yaygınlaşmasında Halkevleri, Köy Enstitüleri, Türkiye Milli Talebe Birliği, Yapı Kredi Bankası, Halk Oyunları Yayma ve Yaşatma Tesisi, 1960’lardan sonra ise Milli Folklor Dairesi, Folklor Kurumu, Türk Ticaret Bankası, Milliyet Gazetesi, MEB Halk Oyunları Yarışmaları, Gençlik ve Spor Yarışmaları, Türkiye Halk Oyunları Federasyonu, Kültür Bakanlığı HAGEM gibi kuruluşlar, ülke genelinde halk oyunlarının tanıtımında etkin rol oynamışlardır.