Halk Oyunları İcralarının Otizmli Bireylerin İletişimsel Gelişimine ve Sosyalleşme Sürecine Etkisi Üzerine Bir Deneme

3- Toplu Halk Oyunları Çalışmalarında İcra Edilen Oyunlara Davulla Eşlik Edilmesi: Bu uygulamada halk oyunları çalışmaları sırasında öğrencimizin gruba eşlik eden müzisyenlerle (Davul, Zurna) birlikte oyunlara davul ritim sazıyla eşlik çalışması yapılmıştır. Bu uygulamada öğrencimiz hiç zorlanmadan icra edilen oyunların ritim giderlerine uygun bir şekilde ana kalıpları çalabildiği görülmüştür.
Sonuç olarak; otizmli bir birey üzerinde, bireyin ruhsal, duygusal ve toplumsal gelişimine katkıda bulunmak amacıyla, iki aşamalı bir çalışma yapılmıştır. Halk oyunları icralarıyla yapılan bu çalışmaların, otizmli bir bireyin yeteneklerini açığa çıkardığı, iletişimsel gelişimi sağladığı ve sosyalleşme sürecine olumlu etki ettiği ve de yaşam kalitesini yükselttiği belirlenmiştir.
Bu deneme çalışmasının sonucunda halk oyunları icralarının yeni bağlamlarda, küçük gruplarla veya bireylerle yapılan terapiler, tedaviler ve egzersizler kapsamına dâhil edilerek sağlık alanında yarar getirici işlevler yüklenebileceği tespit edilmiş ve bu uygulamaların tedavi teknikleri konusunda farklı yaklaşımlar getirebileceği anlaşılmıştır. Yukarıda ortaya konulan tespitlerden hareketle halk oyunları icralarının engelli bireylerin sosyalleşme süreçleri ve sağlık alanında uygulanabilirliği ile ilgili şu önerilere yer verilebilir:
1. Rehabilitasyon merkezlerinde konusunda uzman kişiler tarafından yapılan terapi çalışmaları içerisine, halk oyunları icralarının aktif bir şekilde dahil edilerek çalışmalar yapılmalıdır. Böylelikle engelli birey bir taraftan halk oyunları öğrenirken diğer taraftan oyunun ritmi, müziği ve estetik hareketlerini üçlü bir bütün olarak aynı anda yapabilme yetisini kazanması sağlanabilir. Ayrıca, toplu halk oyunları çalışmaları ile bireyin gurup bilincinin oluşumuna katkı sağlanılabilir. Bunun yanı sıra gurubu oluşturan bireylerin Türk Halk Kültürüne ait olan geleneksel sazları, yöresel ezgi motiflerini ve giyim şekillerini tanımalarına olanak sağlanmış olur.
2. Bu tür merkezlerde eğitilecek engelli çocukların sistemli bir halk oyunları eğitiminden geçirildikten sonra, farklı merkezlerin bir araya gelmesiyle kültürel şenlikler tertip edilerek, engelli bireylerin sosyal ortamlarda iletişimsel ilişkilerinin gelişimine katkıda bulunulabilir.
3. Her gün yazılı ve görsel basından takip ettiğimiz ilk ve orta öğretim gençliğinin güncel sorunları her geçen gün biraz daha artmakta ve karşılıklı iletişimsizliğe bağlı olarak içinden çıkılamaz boyutlara taşınmaktadır. Bu sebeple gençler iletişimsizliğe bağlı sorunlarını, yaşlarının verdiği heyecan ve enerjiyle kaba kuvvete dayalı bir şekilde halletme yoluna gitmektedirler. Bu problemleri çözüm arayışları içerisine halk oyunları çalışmalarının dahil edilmesi ve yapılacak olan terapi çalışmaları ile yarınların teminatı olan gençlerin müziğin ve ritmin etkisi ve gurup psikolojisi bilinciyle bastırdıkları enerjilerini faydalı bir şekilde açığa çıkararak, heyecanlarını dans etme yoluyla ifade etmelerine ortam hazırlanmış olacaktır.
4. Günümüzde yakalanması kolay hale gelen depresyon, anksiyete, panik atak gibi hastalıkların tedavisinde halk oyunları ile terapi çalışmaları düzenlenebilir. Birçok insan bu rahatsızlıkların etkisiyle, içinde bulundukları ana odaklanamamanın sıkıntısını yaşamaktadır. İçinde bulunulan anı yaşamak, “kendimizin ve çevremizin farkına varmak, özellikle duygularımızın farkına varmak, kendimizi ve çevremizi bir bütün olarak algılamak, bir şeyleri anlamlı bulmak ve bütün bunları sözel olarak ifade ederek sevinç/coşku duymaktır. Anı yaşamak için üç öğe gereklidir. Birincisi, içinde bulunduğumuz mekâna ve zamana odaklanmak, ikincisi var olma bilincine, üçüncüsü ise var olma sevincine sahip olmaktadır. Kişilerin kendi iç dünyalarını ve diğer insanların iç dünyalarını ‘fark etme’ potansiyelinin yükselmesi ile kişiler arasındaki iletişimin kurulması kolaylaştırılabilir.” (Dökmen, 2004: s 170-171) Kişilerin kendi iç dünyalarıyla barışık olmaları sonucunda bu mutluluğu; bireyden bireye, bireyden aileye, aileden topluma giden yolda çevresiyle paylaşan insanlar olarak sağlıklı ruh yapısına sahip bir toplum olabilmede, halk oyunları ile yapılacak terapi çalışmalarının faydaları olacağı kanaâtindeyiz.

Bu tekliflere Halk oyunları uygulamalarının farklı sosyal icra ortamlarında uygulanmasına yönelik devam eden çalışmalarımızın ışığında daha yenileri de zaman içerisinde eklenecektir. Böylelikle bu çalışmalar, engelli bireylerin tedavi edilmesi ve topluma kazandırılması sürecinde etkin bir biçimde yer alabilecektir.
KAYNAKLAR
Çobanoğlu, Özkul; (1999). “Halk Bilimi Kuramları ve Araştırma Yöntemleri Tarihine Giriş.” Ankara: Akçağ Yayınları, s. 280

Dökmen Üstün; (2004). Yarına Kim Kalacak? Evrenle Uyumlaşma Sürecinde Varolmak Gelişmek Uzlaşmak. İstanbul: Sistem Yayıncılık.

Dundes, Alan. “Who are the Folk ?” Çev: Metin Ekici. Millî Folklor Dergisi. Sayı: 37. Ankara: 1998, s. 109.

Ertural, Murat Serkan; (2006). Gaziantep Halk Oyunları Üzerine Bir İnceleme. Gaziantep Üniversitesi, Gaziantep (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi)

Güzeloğulları, Neslihan; (2006). “Türk Halk Oyunlarının Sağlık Alanında Yaşam Kalitesini Yükseltme İşlevi”. VII. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi. Gaziantep.

Hakan, Sezgin; (2006, Mart). Müzikle Terapi. 20.04.2007 tarihinde http://www.rehabilitasyon.com/index.php?act=showarticles&cid=96&act2=read&aid=467 adresinden erişildi.

Kaeppler, Adrienne L.; (2003). “Dans.” Çev: Fatma Kanat Fay. Halk Biliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar. Ankara. Geleneksel Yayınları, ss.382-386

Nurdeniz, Kutsel; (2005) 10.04.2007 tarihinde http://arsiv.sabah.com.tr/2005/12/14/cp/gnc111- 0320051210-101.html adresinden erişildi.

“Otistik Bozukluğu Olan Bireylere İlişkin     Sözleşme.” 01.05.2007 tarihinde http://www.gata.edu.tr/dahilibilimler/cocukruh/sozlesme.htm adresinden erişildi.

“Otistik Çocuklarda Davranış Sorunları.” 10.04.2007 tarihinde http://www.psikologum.com/konular_detay.asp?id=214 adresinden erişildi.

“Otistiklerde Müzikle Terapinin Doğuşu ve Dünyadaki Uygulamaları.” (2006, Mart) 10.04.2007 tarihinde http://www.yagmurcocuklar.com adresinden erişildi.

“Otizm Nedir?” 10.04.2007 tarihinde http://www.turkishmedia.com/sss/index.php?
article=782 adresinden erişildi.

“Otizm Nedir?” 08.04.2007 tarihinde http://www.okulpdr.net/otizm.htm adresinden erişildi.

“Otizm.” 10.04.2007 tarihinde http://www.saglikinfo.com/HASTAOKULU/cocuk_otizm.asp#1 adresinden erişildi.

“Otizmin Belirtileri.” 10.04.2007 tarihinde http://www.tohumotizm.org.tr/tohum/otizm_nedir.asp adresinden erişildi.

Stockley, Susan; (1992). “Older Lives, Older Dances Dance Movement Threapy with Older People.” Dance Movement Therapy: threory and practice. London; New York: Tavistock/Roudledge, s. 85.