Rekreatif Bir Faaliyet Olarak Halk Oyunları Hareket / Kas İlişkisi

Yenlik bölümüne geçişte kullanılan sağ ayak tabanının ve sol ayak topuğunun yere vurularak yapıldığı adımda kalçalarda fleksion; dizlerde flexion; ayak bileklerinde dorsal flexion anatomik hareketleri gözlemlenebilir. Dizlerin kırık ve yine on sayıda düz horon bölümünün biraz daha büyük ve yüksek hareketlerle ifade edilen yenlik adlı bölümde kullanılan adımlarda ise, kalçalarda flexion; dizlerde flexion, ayak bileklerinde dorsal flexion anatomik hareketleri gözlemlenmektedir.
Alt extremitede meydana gelen bu hareket serisi ile birlikte psoas majör, iliacus, gluteus maximus, semitendinous, semimembranous, biceps femoris, adductor magnus, adductor brevis, adductor longus, pectineus, gracilis, gluteus medius, biceps femoris, quadriceps, tibialis anterior, gastrocnemius, soleus, peroneus longus, pereneus brevis kasları çalışmaktadır.
Türk halk oyunları karşılama türüne örneğimiz olan Edirne Kız Karşılaması’nda üst extremiteyi ilgilendiren ve oyun boyunca aynı kalan temel kol pozisyonunda omuzda abdüksiyon, external rotasyon; dirseklerde flexion, pronasyon; el bileğinde extansiyon, abdüksiyon; parmaklarda flexion hareketleri gözlemlenir. Üst extremitede gerçekleşen bu hareket serisi ile birlikte infraspinatus, teres minör, deltois, supraspinatus, bceps brachii, brachialis, pronator teres, pronator quadratos, ekstansor carpi ulnaris, extensor carpi radialis longus, extensor carpi radialis brevis, lumbricales kasları çalışmaktadır. Alt exremiteyi ilgilendiren ve her iki yönlü olarak yapılan bir ayağın taban diğerinin ayak pençesinde kalarak yapılan temel adımında ise kalçada addüksiyon, flexiyon; dizlerde extansiyon, flexiyon; ayak bileğinde dorsal flexiyondan eversiyon, planter flexiyon anatomik hareketlerini saymak mümkündür. Psoas majör, iliacus, adductor magnus, adductor brevis, adductor longus, pectineus, gracilis, biceps femoris, semitendinosus, semimembranosus, quadriceps, peroneus longus, peroneus brevis, tibialis anterior, gastrocnemius ve soleus alt extremitede yapılan hareket serisi ile çalışan kaslardır.
Araştırmaya zeybek türü örneği olarak İzmir’de icra edilen şekliyle Harmandalı oyunu dâhil edilmiştir. Oyunun “gezinleme” olarak bilinen başlangıç bölümü; yörede hava alma, toprak alama olarak da adlandırılan bir çökme pozisyonuyla başlamakta, bu pozisyonda boyunda flexion, sırtta flexiyon, belde flexiyon, kalçada flexsiyon, abdüksiyon, external rotasyon, dizlerde flexiyon, ayak bileğinde dorsal flexiyondan ininversiyon, ayak parmağında ise extansiyon hareketleri oluşmaktadır. Nihal Ökten, (2011: 220)’nin yaptığı araştırmada da bu adım cümlesiyle alakalı bulgular paralellik göstermektedir.
Bu başlangıç adımı ile birlikte stenocleidomastoid, rectus abdominis, serratus anterior, psoas majör, iliacus, gluteus medius, abductor extermus, abductor internus, quadratus femoris, prifomis, gemellus inferior, germellus superior, biceps femoris, semitendinosus, semimembranosus, tibialis anterior, extensor digitorum longus, extensor digitorum brevis, extensor hallucis longus kasları çalışmaktadır. Oyunda üçleme olarak bilinen ve her adım cümlesi başında tekrarlanan kol kaldırışlarda ise üst extremitede oluşan hareketler üç kısımda incelenebilir. İlk olarak temel duruşta kollar yanda vücuttan açık şekilde dururken, omuzlarda extansiyon, ınternal rotasyon, abdüksiyon, dirseklerde flexiyon, bileklerde extansiyon hareketleri gözlemlenir. İkinci aşama olan sağ kolun vücudun önüne, sol kolun vücudun arkasına dolanması pozisyonunda omuzlarda addüksiyon, extansiyon, internal rotasyon; dirseklerde flexiyon; el bileklerinde abdüksiyon ve flexiyon hareketleri gözlemlenir. Üçüncü kısım olan kolların yukarı kaldırılması pozisyonunda ise omuzlarda abdüksiyon ve internal rotasyon; dirseklerde flexion ve pronasyon; el bileklerinde flexiyon; hareketleri yapılmaktadır. Üst extremitede oluşan kollardaki bu hareket kombinasyonu ile lattimus dorsi, teres majör, subscapularis, deltoid, supraspinatus, pectoralis majör, lattimus dorsi, biceps brachii, brachialis, pronator teres, pronator quadratos, ekstansor carpi ulnaris, extensor carpi radialis longus, extensor carpi radialis brevis kasları çalışmaktadır.
Harmandalı oyununun her adım cümlesinde karşımıza çıkan yürüyüş adımı alt extremitede kalçada addüksiyon, flexion, dizlerde ekstansiyon ve flexion, ayak bileğinde dorsal flexiyon eversiyon şeklinde özetlenebilir. Harmandalı’nın “ağır atlama” adım cümlesinde sağ ayak pençesinin anterior konumda sağ kalça addüksiyon hareketi ile sol ayak tabanının lateraline konduğu, vücut ağırlık merkezinin sol taban üzerinde olduğu pozisyonda, kalçanın sağ tarafında addüksiyon, flexion, ekternal rotasyon, sol tarafında addüksiyon hareketleri gerçekleşirken, sol dizde Extansiyon, sağ dizde flexiyon, sol ayak bileğinde dorsal flexiyon eversiyon, sağ ayak bileğinde plenter flexsiyon inversiyon; sağ ayak parmaklarında extansiyon hareketleri tespit edilmiş yine Nihal Ökten, (2011: 212)’in yaptığı araştırmadaki bulgularla paralellik göstermiştir.