Rekreatif Bir Faaliyet Olarak Halk Oyunları Hareket / Kas İlişkisi

Harmandalı oyununun “eşme” adım cümlesinde, kalça üzerine oturarak çökme hareketi arada olmak koşuluyla sıra ile vücudun ağırlık merkezi değişerek, önce sol, sonra sağ ayak tabanı üzerinde yapılan eşme motifinde, kalçada addüksiyon, flexiyon, external rotasyon, dizde extansiyon ve flexiyon, ayak bileğinde dorsal flexiyondan eversiyon ve planter flexiyon hareketleri gözlemlenebilir. Aynı adım cümlesinin oturuşunda yani çökmesinde, kalçada flexiyon, abdüksiyon, external rotasyon, dizlerde flexiyon, ayak bileklerinde dorsal flexiyon anatomik hareketleri mevcuttur. Harmandalı oyununun “atik” adım cümlesinde kalçada addüksiyon, flexiyon, external rotasyon, dizlerde flexiyon ve extansiyon, ayak bileklerine dorsal flexiyon, dorsal flexiyondan eversiyon, anatomik hareketleri sıralanabilir.
Ayrıca bu oyunun her adım cümlesinin sonundaki diz vurma adımı için daire içine dönüşteki pozisyonda, kalçada flexiyon, addüksiyon, external rotasyon, elevasyon, abdüksiyon; dizlerde flexiyon, ayak bileğinde dorsal flexiyondan eversiyon, ve planter flexiyon hareketleri mevcuttur. Alt extremitede gerçekleşen bu hareket serileri ile birlikte psoas majör, iliacus, gluteus maximus, semitendinous, semimembranous, biceps femoris, gluteus medius, adductor magnus, adductor brevis adductor longus, pectineus, gracilis, quadratus lumborum, abductor extermus, abductor internus, quadratus femoris, prifomis, gemellus inferior, germellus superior, biceps femoris, semitendiosus, semimembranosus, quadriceps, tibialis anterior, gastrocnemius, soleus, peroneus longus, peroneus brevis, kasları çalışmaktadır.

Sonuç

Halk oyunlarının kültürel boyutuyla birlikte vücudun farklı kaslarını çalıştıran fiziksel bir aktivite olma özelliği ile spor bilimlerinin de ayrılmaz bir parçasıdır.
Halk oyunlarının rekreatif bir faaliyet olarak sosyal çalışmalarda kullanımı sayesinde, kişinin kendini tanıması ve tanıtması, yeteneklerini geliştirmesi, vücudunu ve sağlığını koruması, organizmasını en iyi biçimde kullanması, toplumsal davranışlar elde etmesi amaçlanmaktadır. Sosyal çalışmalarda halk oyunları; kişide ruhsal ve düşünsel davranış olarak, etkinlik, cesaret, kendine güveni yaratmakta; artan öğrenme ve başarı arzusu, bencillikten kurtulma-işbirliği bilincinin kuvvetlendirmesini güçlendirmekte; bu çalışmaların sonucunda da sorumluluk duygusunun geliştiği gözlemlenmektedir (Özhan, 2001). Halk oyunları müzik eşliğinde vücudu koordineli bir biçimde kullanabilmeyi öğretir. Aynı zamanda hareket becerisi kazanabilme, vücudun tüm kısımlarının hareketlerini geliştirebilme ve müziğin ritmine uygun hareket üretebilme yetisi kazandırır.
Halk oyunları, insanların var olduğu günden bugüne, karakterini, duygularını, düşüncelerini ve manevi değerlerini, yansıtmak, günlük yaşamda karşılaştığı ve kitle olarak etkisinde kaldığı olayları tasvir etmek için yaptığı ve birtakım mesajlar verdiği ritmik hareketler bütünüdür. Halk oyunlarının, günümüzde sanatsal ve sportif açıdan önem kazandığı görülmektedir. Türk halk oyunları sistematik ve geniş bir hareket formuna sahiptir. Organizmaya fiziksel ve fizyolojik açıdan sayısız yararlar sağladığı bir gerçektir (Ocak ve Tortop, 2013).
Rekreatif faaliyet olarak tercih edilen halk oyunları aktivitelerinin fiziksel, fizyolojik ve psiko-sosyal etkileri üzerine incelemeler yapılan pek çok araştırma tespit edilmiştir (Uslu, 2013; Cerit vd., 2016; Bişgin, 2001; Ocak ve Tortop, 2013; Özkan vd., 2013; Kay, 2008). Araştırma sonuçlarında da belirtildiği gibi halk oyunları aktivitelerine katılan bireylerde olumlu gelişmeler gözlemlenmiştir. Bunun yanı sıra düzenli olarak yapılan fiziksel aktivitelerin bireyler üzerindeki olumlu etkileri de bilinen bir gerçektir. Koşar vd. (1998), “Fiziksel uygunluğu geliştirmek amacıyla yapılan egzersizlerin geniş kas gruplarını içeren, dinamik, ritmik ve aerobik yapıya sahip olması, egzersiz sıklığının haftada 3-5 gün, şiddetinin maksimal kalp atımının %60-90'ı arasına veya kalp atım rezervinin %60-70' i arasına, suresinin 20-60 dk. arasında olması” gerektiğini belirtmiştir.
Rekreatif amaçlı olarak katıldığımız düzenli fiziksel aktiviteler sağlıklı bir yaşam sürdürebilmemiz için büyük önem taşımaktadır. Hangi aktiviteyi tercih edeceğimiz bireysel tercihlerimize bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Fakat önemli olan bu aktivitelerin bilinçli ve düzenli bir şekilde uygulanmasıdır.
Bu bağlamda özel olarak rekreatif bir faaliyet olarak tercih edilen halk oyunları çalışmalarının bu araştırmada ortaya konulmaya çalışılan anatomik veriler ışığında yapılması, katılımcılara özellikle fiziksel gelişim açısından fayda sağlayabilir. Farklı halk oyunları türlerinin, farklı kas gruplarını daha çok çalıştırdığı bulgular kısmında ulaşılan sonuçlardan birisidir. Bu sonuçlar ile katılımcıların vücutlarındaki kas ve hareket ihtiyacına göre onları farklı halk oyunları türlerinde aktivitelerini devam etmeye yönlendirmek mümkün olabilir. Katılımcılar boş zamanlarını değerlendirirken, vücutlarının ihtiyacı doğrultusunda fiziksel gelişimlerini destekleyici, önceden belirlenmiş halk oyunları türlerini adeta bir egzersiz niteliğinde müzik eşliğinde yapabilirler. Burada önemli olan hangi halk oyunları türünün, ağırlıklı olarak, vücudun hangi bölgesini, eklemlerini ve kaslarını çalıştırdığını önceden belirleyebilmektir.